Moskou, 1944 — Brussel. Een heel leven van creëren, experimenteren, doorgeven. Van Sovjet monumentale kunst tot de poëzie van intieme formaten.
Geboren in Moskou. Alexei groeit op in de schaduw van het Kremlin, waar zijn vader, architect bij Mosproekt, dan het Congrespaleis tekent.
In deze wereld van grote wooncomplexen went zijn blik aan de maat van de wereld. Bij zijn nicht Emma gaat hij van observatie naar beheersing: zij geeft hem de technische discipline door en grift de eerste gebaren van de kunstenaar in zijn hand.
“De belangrijkste raad van tante Emma? Geduld. En tekentechniek.”
Op zijn twaalfde stapt Alexei de kunstschool binnen. Al breekt het academische kader in zijn laatste jaar, zijn ambitie blijft intact: via een slimme omweg voltooit hij zijn parcours in de avondlessen.
Een eerste beproeving die zijn vermogen smeedt om zich aan te passen en zo zijn roeping te redden.
Alexei stapt de prestigieuze Stroganov-school binnen. Toegelaten tot de faculteit industriële en monumentale decoratieve kunst ruilt hij de schets in voor het grote formaat.
Daar verandert zijn kunst van schaal: hij leert niet langer alleen het object te tekenen, maar de kracht en poëzie te verbeelden van werken die de ruimte bewonen.
“Ik was gewoon heel blij dat ik het toelatingsexamen had gehaald en was toegelaten. Veel mensen probeerden binnen te komen en het was niet vanzelfsprekend, dus ik was blij dat het in één keer lukte.”
“Ik was jong, een beetje lui, en ik had ongelijk. Een goede tekenschool is heel belangrijk; het heeft me veel geholpen in het leven. Wij hebben een heel goede school, veeleisend maar zeer constructief — ze leert je de vorm te begrijpen.”
De studietijd wijkt voor de plicht van de militaire dienst. Maar onder het uniform geeft de hand niet op: Alexei blijft met potlood tekenen en vangt de wereld tussen twee wachtbeurten.
Een ijzeren intermezzo waarin grafiet zijn enige vrije ruimte wordt en de vlam van zijn kunst bewaart in de stilte van de discipline.
“In het leger tekende ik altijd. Vooral met potlood — verf was ingewikkeld, maar potlood de hele tijd.”
De leertijd loopt ten einde. Met een volledige beheersing van materie en ruimte bezit Alexei voortaan de technische sleutels om aan staatsstructuren te werken.
Het einde van de studie markeert het begin van de verwezenlijkingen: hij is klaar om vorm te geven aan grootschalige projecten, met de precisie van een bouwer en de visie van een kunstenaar.
Het jaar opent met twee werven — één van steen, één van het hart. Bij het instituut Giprovuz tekent Alexei de toekomst van de kennis met het ontwerp van hogescholen.
Maar het kostbaarste plan van dat jaar blijft de komst van zijn dochter, Natalia Matrossova. Tussen de architectuur van gebouwen en die van een gezin komt zijn leven op nieuwe fundamenten te staan.
'70–'80 — De kunst van het technische detail. Alexei verkent nieuwe horizonten door zijn pen aan de wetenschap te lenen. Hij wordt illustrator van een wetenschappelijk tijdschrift (Joeni Technik) en vertaalt de complexiteit van mechanieken en technische apparaten in tekeningen van chirurgische precisie. Onder zijn lijn wordt de machine een kunstwerk en onthult ze de schoonheid die schuilt in de strengheid van de raderen.
“Leerde Joeni Technik je precisie en analyse? Het leerde me niets, het hielp me. Met geld, haha… het was leuk, regelmatig werk.”
Het werk van Alexei schrijft zich in steen en in het dagelijkse leven van de Moskovieten met de decoratie van het metrostation Sviblovo.
De staat doet een beroep op zijn expertise voor projecten van strategische omvang. Alexei voert uitzonderlijke opdrachten uit voor de luchtmacht en voor de verre regio's van het noordoosten.
Zijn creaties zijn niet langer louter esthetisch — ze worden de visuele bakens van afgelegen streken en dragen zijn lijn tot aan de randen van de Siberische horizon.
Datzelfde jaar wordt de lijn van Alexei zachter en opent ze zich voor verwondering. Hij laat de strengheid van de militaire opdrachten los om kinderboeken te illustreren.
Twee jaar lang wijdt Alexei zich aan een monumentaal werk: het mozaïek van het Jeugdpaleis. In dit gebouw, gewijd aan de toekomstige generaties, voegt hij de materie samen tot een blijvend beeld.
In Mischor bekleedt Alexei de Muzieksalon met zijn interieurfresco's. Zijn penseel verlaat de monumentale steen om de intimiteit van de plek te omarmen en verandert de muren in een visuele echo van de melodieën.
Een moment van gratie waarin de lijn harmonie wordt.
Alexei ontwerpt een wandtapijt voor de ambassade van de USSR in Washington. Een prestigeproject dat zijn kunst over de Atlantische Oceaan moet dragen.
Maar de val van de Sovjet-Unie gooit de orde der dingen om: het project wordt abrupt stopgezet. Het werk zal nooit worden geleverd, bevroren door het kantelen van een tijdperk.
Alexei blijft de publieke ruimte boetseren met twee technische en zintuiglijke projecten. Voor het Huis van de Optica in Moskou ontwerpt hij een lichtsculptuur die speelt met transparantie en weerspiegelingen.
Buiten signeert hij een fontein en beheerst ditmaal de beweging van het water. Met deze werken decoreert hij niet langer alleen muren: hij brengt de stad tot leven door het spel van de elementen.
De val van het regime maakt bruusk een einde aan de staatsopdrachten. Geconfronteerd met de ineenstorting van het systeem dat zijn monumentale projecten droeg, maakt Alexei een diepe economische crisis door.
In plaats van op te geven ontplooit hij een overlevingsintelligentie: hij past zijn vakmanschap aan de nieuwe realiteit aan en maakt van zijn artistieke discipline een instrument van verzet.
Voortaan exposeert Alexei elk weekend op de kunstmarkt van Izmajlovo, wat vorst of hitte ook brengen. Het is de verplichte overstap naar het draagbare formaat: hij laat de monumentale fresco's achter voor werken om mee te nemen.
Zijn schilderijen worden fragmenten van zijn talent die voorbijgangers onder de arm meenemen — zijn kunst aangepast aan de realiteit van een meer nomadisch leven.
“Heel goede herinneringen — de hele kunstenaarsallee, mensen die ik kende en met wie ik het goed kon vinden, allerlei soorten kunstenaars maar weinig totale improvisatoren; mensen die via studie of werk toch een band hadden met kunst of ambacht. De samen doorgebrachte weekends schiepen banden. Het hielp me in die tijden geld te verdienen... Ik verkocht altijd wel iets, al was het weinig. Wie verkocht had, kocht dan een fles wodka en we dronken een glas — vooral in de winter deed dat deugd.”
Alexei maakt de radicale keuze om zich in het hart van zijn productie te vestigen: hij trekt in zijn atelier en verhuurt zijn appartement. Door zijn huiselijk comfort op te offeren, versmelt hij woon- en werkruimte volledig.
Zijn dagen en nachten vallen voortaan samen met zijn kunst, op deze ene plek die tegelijk zijn thuis en zijn heiligdom wordt.
“We hebben er 7-8 jaar gewoond. Mama vond het helemaal niet leuk, want het was een atelier, niet erg comfortabel, geen echt appartement. Het baarde me zorgen dat mama (Tatiana) er zich niet goed voelde; ik probeerde het te verbeteren. Ik vond het zelf heerlijk.”
Het jaar markeert een keerpunt met zijn eerste reis naar België en de ontdekking van Frankrijk. Voor Alexei is het de confrontatie met nieuw licht en andere architecturen.
Deze tocht is meer dan een bezoek: het is een venster op Europa dat zijn blik voedt en zijn palet verrijkt met ongeziene landschappen.
“De eerste indrukken overspoelden me in het begin een beetje, en daarna vond ik volop onderwerpen voor mijn werk.”
Alexei dompelt zich onder in het culturele leven van zijn gastland. Hij neemt deel aan de Parcours d'Artistes van Brussel (2002, 2006, 2008) en exposeert regelmatig in het schilderachtige kader van Soiron.
Van de hoofdstad tot Wallonië opent zijn Moskouse lijn zich voor nieuw licht en bezegelt ze zijn volle erkenning in België.
Joeri Koroljov — Alexei verenigt zijn talent met dat van Joeri Koroljov, een emblematische figuur van de Sovjetkunst en directeur van de Tretjakovgalerij. Samen tekenen ze grootschalige projecten waar institutionele eisen en technisch meesterschap elkaar ontmoeten: het Jeugdpaleis — een versmelting van hun visies tot een plek van leven en kunst.
De ambassade in Washington: een artistieke uitdaging met diplomatieke inzet.
“Ik kende hem al van de schooltijd; dankzij hem en mijn nicht ben ik beginnen te tekenen. Ik leerde hem lang geleden kennen via mijn nicht Emma. Hij leerde me basisdingen door zijn eigen voorbeeld; soms gaf hij raad, maar hij heeft nooit echt lesgegeven — hij beweerde niet me iets te leren. Ik begon vooral bij hem langs te gaan toen ik van school was gestuurd; ik had overdag tijd en hij had een atelier bij metro Aeroport, en later bij het station Kievskaja. Hij hielp me ook met werk.”
Vandaag wordt een nieuwe bladzijde geschreven. Vanaf 2025 is het doel zijn oeuvre de plaats terug te geven die het verdient, via het Matrossov-project.
Dit project is een initiatief van overdracht en herontdekking: decennia van creatie opnieuw in het licht zetten, van het Sovjet-gigantisme tot de poëzie van draagbare formaten. Door zijn erfenis te archiveren, te exposeren en te delen doet het project de dialoog tussen kunstenaar en publiek herleven, zodat zijn lijn de komende generaties blijft inspireren.
